Sakarya Meydan Muharebesi Kronoloji Metin

21 EYLÜL

99 YIL ÖNCE BU GÜN SAKARYA DESTANININ İLK GÜNÜ ( 23 AĞUSTOS 1921)

Yunan Ordusunun hedefi Milli Mücadelenin merkezi olan Ankara’dır.

Yunan Savaş Bakanı Teodakis’in, randevu isteyen İngiliz Ataşemiliteri Albay Nairne’e yanıtı:

“5 Eylülde Ankara’da görüşelim.” Diyerek kendilerinden ne kadar emin olduklarını gösteriyorlardı. Ama hesaba katmadıkları bir şey vardı. O da Anadolu insanın vatanı için yapacağı fedakârlık ile Mustafa Kemal Paşa gibi büyük bir dehanın bu savaşta Başkomutan olarak ordunun başında olması idi.

Savaşın ilk günü Yunan birlikleri istedikleri şekilde mevzilerimize yanaşamadılar. Özellikle süvari kolordumuz bazı yunan birliklerinin ilerlemelerini yavaşlatmıştı. Polatlı batısında bulunan Yunan 7 nci Tümeni, Sakarya nehir batısına yerleşmekle vakit geçirdi ve bir taarruz hareketinde bulunmadı. Yunan Ordusunun asıl planı Sakarya nehrine çatmadan nehrin güneyinden geçerek üç piyade tümeni ve bir süvari tugaylı güçlü 1. kolorduları ile Mangal dağı kesiminde kuşatıcı bir manevra yapmaktı.

SAKARYA SAVAŞINDA 

2 . GÜN 24 AĞUSTOS 1921

23/24 Ağustos gecesi 7nci Yunan Tümeni POLATLI’NIN 14 km. batısındaki BEYLİKKÖPRÜ’NÜN hemen güneyine kurduğu köprüden baskınla nehri geçti. Buradaki birlikler ÇEKİRDEKSİZ güney sırtlarına kadar çekildiler.

KARAİLYAS’ı savunan birlikler İĞCİLER sırtlarına çekildiler. Yapılan karşı taarruzla nehrin hemen doğusundaki sırtlara kadar olan bölge geri alındı. MANGAL DAĞI düşman kontrolüne geçti. Türk askerleri için moral bozucu bir gün yaşanmıştı.

13 TEMMUZ
3

ÖLÜM KALIM SAVAŞININ YAŞANDIĞI SAKARYA DESTANI

3 . GÜN 25 AĞUSTOS 1921

25 Ağustos gününe gelindiğinde Hayman bölgesinde Mangal Dağı kaybedilmiş, Polatlı batısında bulunan önemli bir engel olarak görülen Sakarya nehri Yunanlılar tarafından geçilmiş ve buradaki hakim tepeler yavaş yavaş düşman eline geçmiştir. Güney kesimde Mangal Dağından sonra sıra TÜRBE TEPE muharebelerine gelinmiştir. Göğüs göğüse kanlı çatışmalarından sonra TÜRBE TEPE, Yunanlıların eline geçti. TÜRBE TEPE’nin elden çıkması asıl savaşların yapılacağı beklenen Türk sol kanadında çok tehlikeli bir boşluk yaratmış ve Türk savunmasının adeta temel direği çökmüştü. Cephe komutanlığı 2 nci ve 3 ncü grup komutanlarına birlikte taarruza geçerek her ne pahasına olursa olsun TÜRBE TEPE’nin ele geçirilmesini emretti. Bir komutan düşününki emrindekilere her ne pahasına olursa olsun diye emir verebiliyordu. Çünkü Türk insanı için Sakarya son şanstı.

ÖLDÜ DENİLEN YERDE DİRİLDİĞİMİZ YER SAKARYA

4 . GÜN 26 AĞUSTOS 1921

26 Ağustos’ta düşmanın, Türk kuvvetlerini güneyden kuşatma ve cepheden yarma harekatı, cephedeki Türk kuvvetlerinin direnişiyle mevzii başarılarından ileriye gidemedi. Türk kuvvetleri bugünden itibaren kesin sonuçlu bir meydan muharebesi yapmak üzere direnişe azmetmişlerdi.

Başkomutan Mustafa Kemal, 2nci Grup mevzilerini terk etmek, 1 ve 2nci Grupların da mevzilerini düzeltmek zorunda kalmaları üzerine son TÜRK yurdunun savunulmasında uygulanacak taktiği en veciz şekilde şöyle emretti;

“Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır o satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı, vatandaşın kanı ile ıslanmadıkça terk olunamaz. Onun için küçük, büyük her birlik, ilk durabildiği noktada yeniden düşmana cephe kurup savaşa devam eder. yanındaki birliğin çekilmeye mecbur olduğunu gören birlikler ona tabi olamaz. Bulunduğu mevziide sonuna kadar dayanmaya ve karşı koymaya mecburdur.”

03 MAYIS
21 MAYIS

SAKARYA DESTANI

5 . GÜN 27 AĞUSTOS 1921

Bu gün Yunan kuvvetleri bütün cephede taarruza geçerken Türk ordusunun inatçı direnişi karşısında bazı küçük başarılar sağlayabildi.

Polatlı batısındaki muharebelerde ilerleme sağlayamayan Yunanlılar bu gün önce İKİZ TEPELERİ ve ardından TÜRBE TEPE’yi ve cıvarını ele geçirdi. Birliklerimiz EVLİYAFAKI kuzey sırtlarına, SABANCA- ÖRDEKGÖLKÖY-KARAPINAR KUZEYİ hattına çekildi. Bu günün belki de en önemli olaylarından biri ; Yunan kuvvetlerinin arkasında yıpratma savaşı veren Süvari Tugayı (Alb.Fahrettin komutasında) UZUNBEYLİ’de Yunan KÜÇÜKASYA Ordusunun komuta yerine yaptığı baskındır. Ancak taarruzdan sonuç alınamadan TÜRBE TEPE’nin düşmesi üzerine kuvvetler geri çağrıldı. Ayrıca sol kanadımızdaki tehlikeden dolayı 12 nci Grup,1 nci Sv. Tüm. 11 ve 41 nci Sv. Tüm. leri ordu sol kanadına kaydırıldı.

SAKARYA DESTANI

 6 . GÜN 28 AĞUSTOS 1921

28 Ağustos’ta genel saldırıyı sürdüren Yunan birlikleri, ÇAL DAĞI doğrultusunda ilerlediyse de 61 nci ve 5 nci kafkas Tümenleri tarafından püskürtüldü.

Tüm cephelerde Yunan taarruzları devam etti. Haymana bölgesinde 2 nci Yunan Kolordusu kuşatmaya çalıştıkça Türk kuvvetleri karşısına dikiliyordu. Polatlı bölgesinde ise Yunan 7 nci Tümeni BEŞ TEPELER ve VELİDEDE TEPE’ ye taarruz etti bir kısmını ele geçirdi. Ancak taarruzları durduruldu. Gerek Haymana’da gerekse Polatlı’da birçok şehit verdik. Cephenin sol tarafında 42 nci Alay, cephenin sağ tarafında ise 48 nci Alay bu gün Alay komutansız kalacaktı.

16 Ağustos
Afyonkarahisar


YOKTAN VAREDİLEN SAKARYA DESTANI

7 . GÜN 29 AĞUSTOS 1921

Türk Ordusu, bugün zor günlerinden birini geçirmişti. Kanlı, buhranlı ve tehlikeli bir günde başındaki tecrübeli komutanları ve fedakâr erleri ve insanı sayesinde zorlukları aşabilmiştir. Polatlı batısındaki ve güneyindeki savaşlarda Yunanlılar biraz daha ilerleyebilmişlerdi. Polatlı güneyindeki ilerlemeleri karşısında birliklerimiz Toydemir sırtlarına kadar çekilmek zorunda kalmışlardır. Haymana bölgesindeki mücadelede ise Cephe Komutanı İsmet Paşa ile Fevzi Paşa ellerindeki birlikleri cephe hattı üzerinde yer değiştirerek tehlikenin olduğu yerlere kaydırarak düşmanı durdurmaya çalışmışlardır. Yunanlılarda zayiatları artmış ve ikmalde sıkıntılar çekmeye başlamışlardı.

YUNAN ORDUSU ANKARA’YA YÜRÜYOR.

8 . GÜN 30 AĞUSTOS 1921

30 Ağustos’ta Türk cephesindeki küçük bir çekilmeyi düşmanın yanlış değerlendirmesi, yeni bir taarruz emrinin yayınlanmasına neden oldu. DUA TEPE-KARTAL TEPE ve KARADAĞ bölgelerinde düşman taarruzları devam etti. Özellikle cephenin ÇAL DAĞI kesiminde yoğunlaşan düşmanın taarruzları karşısında yaşanan tehlikeli gelişmelere rağmen, savunmasını başarı ile devam ettiren kuvvetlerimiz Yunan taarruzlarını kırarak cephe bütünlüğünü korudular. Türk Başkomutanlığı bugünkü savunma savaşlarında ÇAL DAĞI’nın savunulmasına özel bir önem vererek, buranın her ne bahasına olursa olsun elde bulundurulmasına dikkat çekmişti. Düşmanın cepheyi yarma planları bu günde gerçekleşemedi.

17 EYLÜL
4

SON SAVUNMA SAVAŞI SAKARYA’DA 

9 . GÜN 31 AĞUSTOS 1921

31 Ağustos’ta kuşatma ile bir sonuç alamayınca ANKARA yolunu ÇAL DAĞI-HAYMANA istikametinde açmaya çalışan Yunan ordusu, 1 nci ve 3 ncü Kolorduların iç kanatlarından sıklet merkezi kurarak cepheyi yarmaya tesebbüs etti. Başlangıçta ÇAL DAĞI’nı ele geçirerek önemli bir başarı sağladı. Ancak gece yapılan bir karşı saldırıyla ÇAL DAĞI’nın bir kesimi Türk birliklerince geri alındı.

DUA TEPE-KARTAL TEPE ve KARADAĞ bölgelerinde düşman taarruzları devam etti ve buralar kaybedildi.

Savunma; HAMAM BOĞAZI-BASRİKALE TEPE GÜNEY SIRTLARI-POLATLI İSTASYONU 500 METRE BATISI-KARADAĞ DOĞU SIRTLARI-MENTEŞE AĞILLARI hattına yerleşti

TÜRK İNSANININ AZİM VE DİRENCİNİN SİMGESİ SAKARYA DESTANI

10 . GÜN 01 EYLÜL 1921

1 Eylül’de General Papulas’ın emriyle 3 ncü Yunan Kolordusu POLATLI’ya, 1 nci Kolordusu ÇAL Dağı’na, 2 nci Kolordusu da KIZILKOYUN-GÜZELCEKALE çizgisine yüklendi.

BASRİKALE TEPE istikametinde düşman taarruzları devam etti ve başarılı olamadılar.

ÇALDAĞ bölgesinde düşman taarruzları gece ve gündüz boyunca devam etti. Büyük zayiat verildi.

Bu günkü muharebelerde üçü alay komutanı beşi tabur komutanı olmak üzere çok zayiat verdik. 8 nci Tümenimizde bu muharebelerde 900 er zayiat verdi.

HAYMANA’yı ele geçirmek isteyen 1nci Yunan kolordusunun 12nci Tümeni bir gün önce başladığı taarruzlarını ARDIÇ TEPELERİ ve batısı bölgesinde sürdürdü. HAYMANA 2 kilometre güneyindeki sırtlar hattına kadar ilerlediler. MEZARTEPE mevzilerinin büyük bölümü düşman eline geçti.

unnamed (1)
166473_10150113607723454_539288453_7501213_4455430_n

SAKARYA DESTANI

11 . GÜN 02 EYLÜL 1921

Polatlı bölgesindeki Mürettep kolordu düşman taarruzları durduruldu.
2nci Yunan Tümenini KARAYAVŞAN- ÇALDAĞ bölgesinde taarruzları neticesinde
ÇALDAĞ BLOKU’nu ele geçirdi. Türk Kuvvetleri ÇALDAĞI kuzeyinde yeni mevzi işgal ettiler ve Yunan kuvvetlerinin taarruzları durdurularak, ÇALDAĞI’ndan daha kuzeye ilerlemesi engellendi.
2 Eylül’de Papulas, POLATLI ve KIZILKOYUN, GÜZELCEKALE çizgisinde durdurulduğunu ve ÇAL DAĞI’ndan başka yerde başarı kazanamadıklarını görünce, hedefi olan ANKARA’ya bir an önce ulaşmaktan vazgeçerek birliklerine 2 günlük bir dinlenme verdi.

SAKARYA DESTANI

12 . GÜN 03 EYLÜL 1921

Bütün cephe boyunca mevzii muharebeler devam etti. Türk ordusu cephede küçük değişiklikler hariç bulunduğu hatta tahkimat faaliyetlerini sürdürdü.

Yunan ordusu ele geçirdiği hatta tahkimat ve taarruz hazırlıkları yaptı. Cephe boyunca ciddi bir harekât olmadı.

26 EKİM
2

SAKARYA DESTANI

13 . GÜN 04 EYLÜL 1921

Yunan kuvvetleri isteksizce 1nci ve 3 ncü kolorduyla taarruz ettiler. 7nci Yunan Tümeninin POLATLI-ESKİ POLATLI 3ncü Yunan Tümeninin YÜZÜKURTLU hattına taarruzları gelişti. Düşman taarruzları MENTEŞE DOĞUSU-ESKİ POLATLI DOĞUSU- YÜZÜKURTLU TEPELERİ HEMEN BATISI hattında durduruldu.

KARAYAVŞAN- ŞEYHALİ istikametindeki Yunan taarruzları YÜMKÜNLÜ’ye ulaşamadan durduruldu, taarruzdan önceki mevzilerine çekildiler. Yunanlı’lar Eskipolatlı köyü dolaylarında küçük başarılarla yetindi.

SAKARYA DESTANI

14 . GÜN 05 EYLÜL 1921

5 Eylül sabahı Türk cephesinin merkezine ve sağ kanadına karşı yapılan şiddetli Yunan saldırılarının giderek gevşedi ve karşılıklı taarruzlar devam etti. Türk Genel Kurmayı Yunan saldırı gücünün tükendiğini anladı ve kuzey kanattan saldırıya geçmenin zamanı geldiği görüşünü benimsedi.

RESİM 8
21 HAZİRAN

SAKARYA DESTANI

15 . GÜN 06 EYLÜL 1921

Yunan ve Türk birliklerinde keşif harici faaliyet olmadı. Yunan ordusu ele geçirdiği hatta tahkimat yaptı. Ordu komutanı Yunan Hükümetinin ordunun hareket tarzı hakkında vereceği direktifi beklemekteydi. Papoulas'ın bugün, Sakarya Savaşı'nın ilk günlerinden beri İnlerkatrancı'da bulunan karargâhını Kavuncu köprüsü civarına taşımaya başladı.

Türk Ordusu keşif ve taarruz hazırlıkları yaptı. Bu esnada Türk cephe komutanlığı bir karşı taarruz için hazırlık yapılması emrini vermişti.

SAKARYA DESTANI

16 . GÜN 07 EYLÜL 1921

Bugün Küçük taarruzlar ile geçti. Keşif harekâtı sürdü. Yunan ordu komutanı Papoulas “bulundukları mevzileri geliştirin” emrini verdi. İkmal birlikleri ve lojistik tesislerini geri çekme hazırlıkları görülmeye başladı.

Türk Ordusu keşif ve taarruz hazırlıklarına devam etti. Bazı birlikler küçük çaplı taarruzlarla düşman bölgelerinde keşif harekâtında bulunuldu. Türk cephe komutanlığının karşı taarruz hazırlık devam etmekteydi

01 EKİM
166473_10150113607723454_539288453_7501213_4455430_n

SAKARYA DESTANI

17 . GÜN 08 EYLÜL 1921

08 Eylül ‘de Türk cephe karargâhı Yunan kuvvetlerinin hareketini öğrenmeye çalışıyordu. Keşif sonuçlarına göre Yunan kuvvetleri büyük kısmıyla mevzilerini terk etmemişti. Bu nedenle karşı taarruz hareketi içine girilmedi. ÇALDAĞ bölgesinde bölgesel karşı taarruzlar icra edildi. Keşif faaliyetleri devam etti. Akşamdan itibaren Türk kuvvetlerinin bir kısmı karşı taarruz için POLATLI bölgesinde toplanıyordu.

SAKARYA DESTANI

18 . GÜN 09 EYLÜL 1921

09 Eylül cephede hareketlilik yaşanmadı. Ancak Türk cephe komutanlığı kararını vermişti. DUA TEPE-KARTAL TEPE ile MANGAL DAĞI istikametlerinde taarruz hazırlıkları yapıldı ve kuvvet kaydırıldı. Yunan kuvvetlerinin sol yanına taarruz edilecekti.

Türk Ordusu keşif ve baskınlarını sürdürdü.

unnamed (1)
Turgutlu

SAKARYA DESTANI

19 . GÜN 10 EYLÜL 1921

Genel karşı taarruz başladı.

1,15 ve 23 ncü Tümenler DUA TEPE’ye, 17nci Tümen KARTAL TEPE’ye taarruz etti.23 ve 15 nci Tümen birlikleri (31,38 ve 56ncı Alay) DUA TEPE ve BATISINI ele geçirdi.57 nci Tümen KARADAĞ istikametinde taarruz etti.5nci Grup MANGAL DAĞI ve MOLLARESUL TEPELERİ hattını taarruzla ele geçirdi

SAKARYA DESTANI

20 . GÜN 11 EYLÜL 1921

 

Sakarya meydan savaşının en kanlı muharebeleri bugün oldu. Türk taarruzları ve Yunan karşı taarruzları devam etti. DUA TEPE’ye Yunan hücumu başladı. Ancak Türk direnişli nedeniyle taarruz sonuçsuz kaldı.
57nci Tümen KARADAĞ istikametinde taarruz etti ve sabaha karşı ele geçirdi. Ancak tekrar kaybedildi. 17nci Tümen KARTAL TEPE’ye taarruz etti ancak ele geçirilemedi.
Düşmanın ÇAL DAĞI bölgesinde yaptığı taarruzlar durduruldu ve geri çekildiler.
Yunan karşı taarruzları sonucu Türk kuvvetlerinin harekatı durdu. Yunan 1 nci ve 2 nci Kolorduları çekilmeye başladı.

3
27 KASIM

SAKARYA DESTANI

21 . GÜN 12 EYLÜL 1921

12 Eylül günü Başkomutan beklenen karşı taarruz ve takip emrini vererek Yunanlı’ların bozguna uğratıp yok edilmesini de istedi.

Cephe komutanlığının emrine uyarak Mürettep Tümenin yaptığı taarruzlar başarılı oldu. Demiryolu güneyinden taarruz eden 1 nci Tümen, 7 nci Yunan Tümen birliklerinin direnişini kırarak akşam KARTAL TEPE’yi ele geçirdi. KARTAL TEPE’nin zaptıyla Yunanlı’lara bir çok zayiat verdirilmiş, KAVUNCU KÖPRÜSÜ ile BEYLİKKÖPRÜ’ye doğru tazyik edilmiştir.

SAKARYA DESTANI

22 NCİ GÜN 13 EYLÜL 1921

Mürettep Kolordu’nun ve 4 ncü Grup sağ kanat birliklerinin taarruzları sonunda 7 nci Yunan Tümeni de, diğer Yunan birlikleri gibi SAKARYA BATISI’na çekildi. 12 Eylül gecesinden 13 Eylül gecesine kadar tamamen Sakarya batısına taşınan Yunanlı’lar 22 Eylüle kadar da AFYON-SEYİTGAZİ-ESKİŞEHİR hattına çekilip bu hatta tutunmuştur.

Atatürk’ün direktifleri ve Türk ulusunun kanıyla yazılan ve Dünya harp tarihine “En Uzun Meydan Muharebesi“ Türk istiklal savaşı tarihine de; “ Subay Muharebesi” diye geçen Sakarya destanı 22 gün ve 22 gece devam etmiş ve 13 Eylül günü Yunanlı’ların Sakarya doğusunu tamamen terk etmeleriyle sona ermiştir.

Bundan sonra takip harekâtı başlamıştır.

tkvN9vhjvbb7r77n-637018092321365845